Istnieje stereotyp związany z oddaniem szpiku kostnego. Duża strzykawka, zastrzyk w kręgosłup i paraliż. Tymczasem, jest to nieprawda. Drugim czynnikiem są oczywiście finanse.

Dawca nie ponosi żadnych kosztów. Zwracane są wszystkie koszty dojazdu do kliniki, ewentualnego pobytu w hotelu, koszty nieobecności w pracy, ewentualne koszty opieki nad dziećmi w czasie zabiegu, etc. Należy pamiętać, że zostanie dawcą jest wolontaryjne i ustawowo nie może być z tego tytułu pobierane wynagrodzenie, zwracane są natomiast wszelkie koszty poniesione przez dawcę.

NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA

CZYM JEST PRZESZCZEP?

Przeszczep szpiku jest jedną z metod leczenia chorób nowotworowych, w szczególności białaczek, dającą najwyższy współczynnik wyleczeń - pięć razy wyższy niż w przypadku leczenia inną metodą (radio lub chemioterapią). W wielu przypadkach (oporność na chemioterapię, wznowa choroby) jedynym sposobem na ocalenie życia.

CZYM JEST REJESTR DAWCÓW?

Rejestr honorowych dawców szpiku zawiera dane osobowe wraz z wynikami badań genetycznych potencjalnych dawców. Zasoby polskich rejestrów znajdują się w światowej bazie komputerowej Bone Marrow Donor Worldwide - BMDW w Holandii.

DLACZEGO POTRZEBA NOWYCH DAWCÓW?

Jedynie dla 25-30% chorych znajduje się dawcę rodzinnego. W pozostałych przypadkach poszukuje się dawcy niespokrewnionego. Istnienie dwóch obcych osób o identycznych kombinacjach antygenów HLA waha się między 1:100 a 1:1 000 000. Najtrudniejszy jest dobór dawców dla chorych z rzadkimi układami antygenów HLA. Dzięki pozyskaniu dużej liczby potencjalnych dawców szpiku zwiększa się prawdopodobieństwo szybkiego doboru zgodnego antygenowo dawcy i wykonania przeszczepu ratującego życie.

CZY KAŻDY CZŁOWIEK MOŻE ZOSTAĆ DAWCĄ SZPIKU?

Każdy pełnoletni, zdrowy tj. nie obciążony chorobami genetycznymi, dziedzicznymi i przewlekłymi człowiek, może zostać dawcą szpiku. Preferowani są ludzie młodzi - najlepiej między 18 a 30 rokiem życia, gdyż od momentu zamieszczenia potencjalnego dawcy w rejestrze do chwili oddania szpiku (tylko do 50 roku życia) może upłynąć długi okres czasu: 5, 10, czy nawet 15 lat. Decyzja zostania honorowym dawcą musi być w pełni świadoma i przemyślana, bo jest podjęta na wiele lat. Zdrowie, młodość i wola niesienia pomocy - to czynniki niezbędne, aby zostać potencjalnym dawcą szpiku.

Dawstwo wykluczają:

"        choroba serca, reumatyzm, nadciśnienie,

"        hemofilia i inne choroby krwi,

"        epilepsja i inne choroby neurologiczne,

"        anemia,

"        choroby nerek i układu moczowego,

"        cukrzyca,

"        malaria i inne choroby tropikalne,

"        syfilis,

"        gruźlica,

"        choroba autoimmunologiczna, sarkoidoza,

"        choroba Creutzfelda-Jacoba u dawcy lub w rodzinie,

"        choroba nowotworowa,

"        zapalenie wątroby hepatitis,

"        AIDS.

JAK WYGLĄDAJĄ BADANIA DAWCY SZPIKU ?

Po dokonaniu niezbędnych formalności, służby medyczne pobiorą od ochotników 10 ml krwi (podobnie, jak przy wykonywaniu podstawowych badań morfologicznych) w celu oznaczenia antygenów zgodności tkankowej (transplantacyjnych), tzw.: antygenów HLA klasy I i klasy II. Badania wykonywane są w specjalistycznym laboratorium. Następnie wyniki badań wraz z danymi dawców umieszczane są w rejestrze i udostępniane całemu światu.

KIEDY DAWCA MOŻE BYĆ POPROSZONY O ODDANIE SZPIKU?

Dawca umieszczony w rejestrze zostaje zaproszony do oddania szpiku wówczas, gdy jego antygeny są zbieżne z antygenami biorcy - chorego. Może zdarzyć się również sytuacja, że honorowy dawca w ciągu swojego życia nigdy nie zostanie poproszony o oddanie szpiku, bo jego kombinacje antygenów nie będą zgodne z poszukiwanymi.

GDZIE I JAK POBIERANY JEST SZPIK?

Szpik pobierany jest od dawcy w specjalistycznej klinice, która znajduje się najbliżej jego miejsca zamieszkania. Istnieją dwie metody pobierania szpiku: z krwi obwodowej przy użyciu urządzenia o nazwie separator lub w znieczuleniu ogólnym poprzez nakłucia talerzy biodrowych. Termin pobrania zsynchronizowany jest z przygotowywaniem pacjenta do transplantacji. Szpik dostarczany jest do Kliniki Transplantacyjnej przez specjalnego kuriera i podawany pacjentowi drogą kroplówki.

CZY DAWCA PONOSI RYZYKO?

Oddanie szpiku dla zdrowego dawcy nie wiąże się z praktycznie żadnym ryzykiem. Całkowita regeneracja szpiku awcy następuje zwykle po 3-4 tygodniach. Po pobraniu szpiku wykonuje się badania kontrolne stanu zdrowia dawcy.

CZY KANDYDAT NA DAWCĘ PŁACI ZA SWOJE BADANIA?

Nie! Kandydat na dawcę nie ponosi żadnych kosztów, tj. ani kosztów wykonania badań, ani kosztów umieszczenia go w rejestrze, ani kosztów związanych z pobraniem szpiku.